شهرداری شیراز

امروزه اكثر كشورهاي جهان شاهد انقلابي در مديريت شهري هستند؛ چرا كه نقش اين مديريت در ارتقاي كيفيت زندگي شهروندان كلانشهرها به گونه‌اي كه زمينه رقابت اقتصادي، انجام فعاليتهاي فرهنگي و اجتماعي و نيز معيشت سالم را فراهم كند، انكارناپذير است. بر همين اساس شهرهاي خواهان توسعه و پيشرفت بدون اتلاف وقت سياستگذاران و شهروندان، به شدت نيازمند مديريت واحدي هستند كه ضمن شركت دادن تمام بخشها و نهادهاي دولتي و خصوصي در فرايند مشاركت، از موازيكاري و در نتيجه تعطيلي برنامه‌ها و طرح‌ها و دست كم تاخير در اجراي سياستهاي تدوين يافته مصون است.  نيازهاي وسيع شهروندان در همه زمينه‌ها از سويي و سياستهاي متعدد و فراوان مديران و برنامه‌ريزان براي پاسخگويي به اين نيازها از سويي ديگر همگي تنها فضايي را فراهم آورده است كه به دليل عدم هماهنگي دستگاه‌ها و سيكل معيوب اداره شهر، اثرگذاري سياستها، جاي خود را به تحليل نيروي انساني و منابع مالي موجود داده و هر دستگاهي ديگري را مسؤول ضعفها و نقايص مي‌داند.

 مديريت شهري نوعي نظام اداري است كه اين نظام از مجموعه اجزاي زنده كه در شهر حضور و با هم تعامل دارند تشكيل شده است . اين اجزا شامل افراد و يا تشكل‌هايي است كه به اشكال مختلف دولتي يا غيردولتي در شهر ايجاد شده‌اند و با يكديگر در ارتباط‌ هستند؛ بنابراين در يك جمع‌بندي كلي، تعاملات، روابط و ارتباطات ، اين اجزا را تعريف و تنظيم مي‌كنند. 

مديريت شهري از نوع سيستم‌هاي باز و بسيار پيچيده انساني و اجتماعي است كه با توجه به جديدترين مباني نظري وظايفي چون مديريت زمين شهري، مديريت خدمات و زير ساختهاي شهري، مديريت محيط زيست شهري، ارتقاي رشد اقتصادي در بهبود شرايط زندگي مردم (كاهش فقر شهري) و برنامه ريزي استراتژيك ــ كه بر اساس اصل تمركز زدايي، شهرداريها با بر عهده گيري اجراي برنامه ريزي استراتژيك و مديريت آن، آخرين تصميم گيرنده و هسته اصلي در مديريت شهري خواهند بود ــ را بر عهده دارند.

 وظايف شهرداريها در كشورهاي توسعه يافته در چند دهه اخير روند رو به رشدي داشته و آنها به عنوان نهادهاي مدني، عمومي و محلي وظايف بيشتري را بر عهده گرفته‌اند؛ به عنوان مثال در فرانسه برنامه‌ريزي شهري، مديريت ترافيك، انجام كليه امور عمراني شهر، ايجاد مدارس، حفاظت محيط زيست، تامين خدمات اجتماعي و امور اقتصادي بر عهده شهرداريهاست. 

در كشورهاي اسكانديناوي تصميم‌گيري در خصوص مسائل شهرها، وضع ماليات‌هاي محلي،‌ ارائه خدمات درماني و پزشكي، تاسيس واحدهاي تصفيه آب و فاضلاب، تامين آب، برق و گاز، آموزش بيكاران و بسياري از امور ديگر از جمله وظايف شهرداريها است. همچنين در انگلستان نيز برنامه ريزي توسعه اقتصادي، برنامه‌ريزي استراتژيك شهري،‌ خانه سازي عمومي، ايجاد اشتغال، كنترل آلودگي هوا و حفاظت آثار تاريخي در حيطه وظايف شهرداري است.

ضروري است براي ارتقاي توان شهرداري‌ها در جهت انجام وظايف بيشتر، اقدامات عملي در خصوص تجديد حيات و ارتقاي شان و عملكرد اين نهاد در نظام كلان مديريت كشور صورت گيرد.

در اين خصوص بحث «مديريت واحد شهري» با هدف تحقق مديريت يكپارچه شهري در برنامه سوم و چهارم توسعه مطرح شده است كه البته اين مديريت واحد تنها به شهرداريها محدود نشده و به عنوان ابزاري براي شكل گيري و تقويت نظام واقعي مديريت شهري در ايران مطرح است كه بر اساس آن شهرداريها به كانون اصلي مديريت شهري تبديل و در نهايت مديريت واحد شهري تحت سياستها و نظارت شوراهاي اسلامي شهر قرار مي‌گيرد.

در كشورهاي توسعه يافته مديريت‌هاي كلان تغيير مي‌كند اما مديران كارشناس تعويض نمي‌شوند و به كار خود ادامه مي‌دهند، بنابراين برنامه‌هاي دراز مدت شكل مي‌گيرند و تغيير مديران به برنامه‌هاي مصوب و در حال اجرا لطمه نمي‌زند اما در ايران با تغيير مدير، بدنه سازمان نيز تغيير مي‌كند و اقدامات بلند مدت شكل نمي‌گيرند.

 تغييرات مديريتي نبايد لطمه‌اي به برنامه‌هاي مصوب بزند و مدير جديد بايد پايبند به اجراي برنامه‌هاي مصوب باشد و تنها مي‌تواند تكنيك‌هاي اجرايي را تغيير دهد، در غير اين صورت كليه برنامه‌هاي ميان مدت و بلند مدت عقيم مي‌مانند و با تغيير پي در پي مديران زماني براي طراحي و اجراي برنامه‌هاي بلند مدت باقي نمي‌ماند و هر مديري به برنامه‌هاي كوتاه مدت و روزمره مي پردازد و هيچ برنامه اساسي طراحي و اجرا نمي‌شود.

تغيير مديران و انتخابات شوراي شهر در انگلستان به گونه‌اي است كه در هر انتخابات تنها نصف اعضاي شورا تغيير مي‌كنند و همواره تعدادي از اعضاي سابق كه تجربه سوابق كاري را دارند، براي انتقال اطلاعات در مجموعه باقي مي‌مانند و اعضاي جديد مي‌توانند از اقدامات قبلي شورا آگاه شوند و برنامه‌هاي گذشته را ادامه دهند.

ماندگاري نيروها و سوابق گذشته براي حفظ و تحقق برنامه‌هاي كلان شهري از اصول اساسي مديريتي است؛ بنابراين با تغيير مديريت‌ها تنها بايد در سياستها و تاكتيك‌هاي اجرايي تجديد نظرشود و همواره تعدادي از نيروهاي قديمي كه سوابق عملكردهاي گذشته را دارند در مجموعه باقي بمانند.

كوتاه بودن مديريت، پايبند نبودن به برنامه‌هاي مصوب قبلي، تغيير و جابجايي كليه نيروها، از بين رفتن سوابق عملكردهاي گذشته و نداشتن برنامه‌هاي كارشناسي ثابت از مهمترين مشكلات مديريتي شهرشيراز است.